Aanpak laaggeletterdheid: wat zijn de kansen?

Lees de reactie van CINOP over de Aanpak laaggeletterdheid

25 maart 2019

Op 18 maart 2019 presenteerden de ministers van OCW, VWS, BZK en SZW een gezamenlijke kamerbrief met als titel ‘Samen aan de slag voor een vaardig Nederland. Vervolgaanpak laaggeletterdheid 2020 – 2024’. Wij zijn erg blij met de hernieuwde aandacht voor het bereiken van Nederlandstalige laaggeletterden: Stichting CINOP is al meer dan 20 jaar toonaangevend inhoudelijk expert en maatschappelijk partner op het gebied van basisvaardigheden.

Wij werken daarvoor onder andere samen met diverse gemeenten om de laaggeletterdheid in Nederland terug te dringen. Zowel op basis van onderzoek als uit ervaring weten we dat de benadering van deze doelgroep een speciale aanpak vereist.

Goede voorbeelden vanuit gemeenten

Er zijn al diverse gemeenten in Nederland die succesvolle acties hebben ingezet. Kennis en kunde zijn dus al aanwezig en hoeven niet helemaal opnieuw te worden uitgevonden. Als partner van deze gemeenten is het onze ambitie om al deze concrete voorbeelden door te ontwikkelen en te verspreiden en er zo samen voor te zorgen dat ook bij andere gemeenten de aanpak van laaggeletterdheid snel kan worden opgestart of opgeschaald. In deze blog, en in andere beschouwingen die binnenkort zullen verschijnen, willen we graag onderzoeken hoe we de kennis die er al is kunnen delen, en samen kunnen werken met alle betrokkenen om te zorgen dat de doelstellingen die worden beschreven in de kamerbrief met zoveel mogelijk impact kunnen worden gerealiseerd.

Doelstellingen van de overheid

In de kamerbrief worden drie doelstellingen gepresenteerd om samen aan de slag te gaan voor een vaardiger Nederland. Tot op heden heeft de aanpak van laaggeletterdheid weliswaar veel in gang gezet, maar helaas nog niet geleid tot een substantiële stijging van het aantal deelnemers aan lees-en schrijfcursussen. De doelstellingen in de kamerbrief richten zich op

  • het bereiken van meer mensen met een aanbod op maat (waaronder specifiek Nederlandstalige laaggeletterden),
  • investeren in kwaliteit
  • samenwerking onder de regie van de gemeenten.

Tot 2024 wordt ruim 425 miljoen euro besteed aan het verbeteren van de vaardigheden van de mensen die nu kansen missen om mee te doen in onze samenleving. Om de doelstellingen te bereiken is een tiental maatregelen aangekondigd, waaronder het ontwikkelen en uitproberen van nieuwe methoden om deelnemers te bereiken, extra budgetten voor gemeenten en extra investeringen voor taalscholing op de werkvloer.

Leerwens centraal

Wij weten zowel op basis van onderzoek als uit ervaring dat de werving van deze doelgroep een speciale aanpak vereist. In de methodiek KLASSE!, ontwikkeld door Marian Janssen- de Goede, wordt de kern van zo’n aanpak beschreven. CINOP onderschrijft deze manier van denken van harte. KLASSE! werkt een wervingsstrategie uit waarbij de leerwens van mensen uit de doelgroep centraal staat. De experimenteerfase van deze aanpak heeft al aangetoond dat de doelgroep zich hierdoor minder gestigmatiseerd voelt, waardoor de werving veel succesvoller kan verlopen.

Investeren in kwaliteit

De doelstelling om te investeren in kwaliteit is een belangrijke stap naar een gedeeld begrip van wat er onder ‘kwaliteit van volwasseneneducatie’ verstaan moet worden. Bij CINOP zien we dat veel gemeenten op dit moment met dit vraagstuk bezig zijn. Zo werken we bijvoorbeeld samen met InBrain aan leermodules om gemeenten te ondersteunen bij het sturen op kwaliteit van met name non-formele educatie. Ook heeft CINOP samen met het Freudenthal Instituut en ITTA opleidingsmodules voor docent basisvaardigheden ontwikkeld, die gebruikt kunnen worden om de kwaliteit van docenten zichtbaar te maken.

Samenwerking in de regio

Om het aantal laaggeletterden substantieel omlaag te brengen, is samenwerking cruciaal. Door de handen ineen te slaan, kunnen veel meer mensen bereikt worden. Het is daarom verstandig dat de ministeries hun krachten blijven bundelen.

Ook wij geloven in de kracht van samenwerking en vergroten onze impact op het gebied van laaggeletterdheid door verbindingen aan te gaan met vrijwel alle relevante partijen die werkzaam zijn binnen de volwasseneneducatie.

Deze samenwerkingen hebben al tot een aantal succesvolle producten en publicaties geleid die in het veld breed worden toegepast, zoals bijvoorbeeld Standaarden en eindtermen ve (volwasseneneducatie) en het Advies digitale vaardigheden volwasseneneducatie (beide met bijbehorende handreiking).

Lees de reactie van CINOP op de kamerbrief over laaggeletterheid

Digitale vaardigheden

Het Advies Digitale vaardigheden vormt het wettelijk kader voor het aanbieden van aparte cursussen digitale vaardigheden. Met Stichting Expertisecentrum Oefenen.nl heeft CINOP in diverse projecten samengewerkt (onder andere in NT1-leren, een vorm van blended learning voor NT1-leerders). Oefenen.nl heeft jarenlange ervaring in het vertalen van de ontwikkelingen op het gebied van digitalisering naar een praktisch aanbod voor volwassenen die hier behoefte aan hebben. Oefenen.nl weet al jaren een substantieel aantal mensen te bereiken met jaarlijks tienduizenden nieuwe deelnemers en heeft daarmee een interessante database voor verder onderzoek.

Sleutelrol gemeenten

De kamerbrief ligt volledig in lijn met de decentralisering die al enige jaren geleden is ingezet. Simpel gezegd betekent dit dat gemeenten een zeer belangrijke rol zullen hebben in het aanpakken van laaggeletterdheid.

Gelukkig zijn enkele gemeenten al zeer voortvarend bezig. Zij hebben succesvolle projecten ontworpen en geïmplementeerd. Kennis en kunde zijn dus al aanwezig en hoeven niet opnieuw te worden uitgevonden; als partner van deze gemeenten zouden we graag verder werken aan het verspreiden van deze kennis en vaardigheden om te zorgen dat ook bij andere gemeenten de aanpak van laaggeletterdheid snel kan worden opgestart of opgeschaald.

Oproep

We doen al veel, maar we willen nog meer bereiken. Daarom willen we graag in gesprek gaan met mensen die het verschil kunnen maken:

  • Betrokkenen bij de gemeente die werk willen maken van laaggeletterdheid en zoeken naar voorbeelden die werken
  • De beleidsmedewerker die de handen al vol heeft en zoekt naar een verbindende ‘hands- on’ projectleider
  • De wethouder die zoekt naar een vernieuwende aanpak waarmee NT1-ers daadwerkelijk worden gevonden en bereikt
  • De bibliotheek en het taalhuis, die willen opschalen
  • De opleidingsmanager (of een andere functionaris) in het mbo die preventief wil werken.

De komende periode willen we graag, samen met alle andere betrokkenen, uitwerken hoe we aan de realisatie van de doelstellingen uit de kamerbrief kunnen bijdragen. In dit kader zullen we regelmatig voorbeelden, nieuwsberichten en ander relevant materiaal plaatsen. Daarnaast organiseren we in juni een kennisdelingsevenement waarin we met elkaar in gesprek gaan over de taken die bij gemeenten liggen en wat daarvoor aan kennis, instrumenten en expertise reeds aanwezig is en wat er nog nodig is.

Kom je ook?

Wil je op de hoogte blijven of met ons in gesprek gaan? Heb je plannen of ideeën die je verder uit wilt werken of heb je hulp nodig bij een project? Wil je naar ons kennisdeelevenement komen? Laat je gegevens dan HIER achter en we houden je op de hoogte. Ook vragen en suggesties zijn van harte welkom.

Gerelateerde artikelen

Persbericht: unieke gezamenlijke oproep voor aanpak basisvaardigheden

De basis leren voor iedereen

Laaggeletterdheid in Nederland: meer mensen bereiken met een aanbod op maat. Hoe dan?