Governance in het onderwijs richting het einde van de coronacrisis

Governance in het onderwijs richting het einde van de coronacrisis

12 mei 2020

Blog van Huub Dekkers, algemeen bestuurder CINOP

Onlangs verscheen er een interessant artikel van TIAS en ECBO waarin de auteurs dieper ingaan op governance in het mbo tijdens en na de coronacrisis. In het artikel onderscheiden de auteurs vijf verschillende fases [1] waar mbo-bestuurders mee te maken krijgen en wat zij per fase zouden moeten managen. Uiteindelijk doel is om te komen tot een “nieuw normaal”. Een post-crisissituatie waarbij de ontwikkelde en verduurzaamde kennis en ervaring onderdeel is geworden van de dagelijkse praktijk.

Een vraag die zich opwerpt bij het lezen van het artikel is natuurlijk: hoe ziet de situatie eruit voor het onderwijs na de crisis? En wat vraagt dit van bestuurders?

Alles bij het oude of op naar een nieuw normaal?

De opinies over de situatie na de crisis kunnen grofweg in twee groepen worden verdeeld. De eerste gaat ervan uit dat we straks weer zoveel mogelijk terug gaan naar de oude situatie. Hoewel het werken op afstand technisch niet alleen mogelijk maar ook organiseerbaar is gebleken, hebben mensen ook de vele nadelen ervaren. Het volstaat als alternatief in tijden van nood, maar uiteindelijk is onderwijs op de manier waarop we dat gewend waren toch het fijnst en meest effectief.

De andere opinie is dat de coronacrisis een proces heeft versneld waar we niet meer uit zullen stappen. De verplichte isolatie heeft laten zien dat veel van de klassieke werkvormen eigenlijk helemaal niet nodig zijn en veel efficiënter kunnen. Leren op afstand bijvoorbeeld is ‘here to stay’ en zal een belangrijke rol blijven spelen.

We kunnen helaas niet in de toekomst kijken. Echter: dat betekent niet dat we niet kunnen anticiperen op post-corona onderwijs. Voor een bestuurder betekent het dat hij/zij zich voor zal moeten bereiden op de twee mogelijkheden – en alles daartussen. Wat houdt dat in? Hoe bereid je je als bestuurder voor op de situatie na de lockdown?

Weerbare, wendbare en standvastige medewerkers zijn de sleutel tot een succesvolle overgang

De sleutel tot een soepele transitie ligt in het voorbereiden van de medewerkers. Welk scenario straks ook de realiteit wordt, het staat vast dat er een intensieve overgangsperiode zal plaatsvinden. Een overgang waar veel veranderingen gaan plaatsvinden en waar, net als aan het begin van de crisis, veel van de medewerkers wordt gevraagd. Het is dus cruciaal dat medewerkers weerbaar zijn. Allereerst is het belangrijk dat ze zowel fysiek als mentaal fit zijn en over genoeg energie en motivatie beschikken om van deze roerige overgangsperiode een succes te maken. Dat betekent dat er tijd en ruimte wordt besteed aan persoonlijke aandacht, rust en reflectie. Hoe komen medewerkers uit de crisis? Wat hebben ze geleerd tijdens de crisis? Wat ging er goed en wat zouden ze, achteraf bezien, anders doen? Het is daarbij van belang om vanuit het leiderschap een sfeer van vertrouwen te creëren. Vanuit hier kunnen de medewerkers zo goed mogelijk worden gefaciliteerd om het overgangsproces uit te voeren.

Weerbaar betekent in dit geval ook ‘verander-klaar’. Dat wil zeggen dat mensen zowel wendbaar als standvastig moeten zijn. Wendbaar om in staat te zijn om op korte termijn snel mee te bewegen met de veranderende omstandigheden en daar adequaat op te reageren. Standvastig om binnen alle veranderingen vast te kunnen houden aan een richting, als een anker dat zorgt voor stabiliteit in de vorm van een duidelijk en aansprekend punt op de horizon. Ik heb het natuurlijk over een goede visie en strategie waarin de identiteit en de doelen van de organisatie vastliggen. Op basis van deze visie en strategie kunnen keuzes worden gemaakt die passen bij de organisatie. Ze geven naast richting ook zin aan het werk van de medewerkers. Belangrijk hierbij is welke keuzes gemaakt kunnen worden: wat doen we wel en – wellicht nog belangrijker – wat niet (meer).

Faciliteren

Door zowel wendbaarheid als standvastigheid te stimuleren, kan het leiderschap zorgen dat medewerkers over de wil, de energie en de richting beschikken om klaar te zijn voor de nieuwe situatie.

Vanuit deze uitgangspunten kunnen de medewerkers verder worden gefaciliteerd. Ze moeten kunnen beschikken over voldoende tijd en middelen maar vooral ook de benodigde kennis en kunde om alle overgangen tot een succes te maken. Kennis ontwikkelen, delen en borgen spelen hierbij vanzelfsprekend een belangrijke rol. Zoals gezegd is het cruciaal dat alles wat instellingen de afgelopen maanden hebben geleerd niet verloren gaat. Dit moet een basis gaan vormen voor het onderwijs van morgen, hoe dat er dan ook uit mag zien.

Wat de coronacrisis ons in ieder geval heeft laten zien is dat de mensen binnen de onderwijsorganisaties enorm veel veerkracht hebben. Ze hebben in korte tijd veel veranderingen gerealiseerd en hebben continu in veel onzekerheid moeten functioneren. Niet alleen hebben we daar enorm veel waardering voor; we kunnen daar ook veel vertrouwen uit putten. Vertrouwen dat, wanneer we samen voor een haast onmogelijke opdracht staan, we er samen ook uit kunnen komen.

Scenario’s voor het onderwijs: vul de enquête in!

Denk je dat de coronacrisis een blijvende impact heeft op het onderwijs binnen je onderwijsinstelling? Hoe ga je social distancing vormgeven? Verwacht je dat de coronacrisis financiële gevolgen heeft?

De afgelopen weken heeft iedereen in de onderwijssector alles op alles gezet om zo goed mogelijk onderwijs te geven aan leerlingen en studenten. Nu worden de maatregelen rondom corona versoepeld en gaan steeds meer scholen open. Wij zijn benieuwd welke impact de coronacrisis zal hebben op het onderwijs. Welke blijvende veranderingen vinden er plaats? Wat voor scenario’s zijn er mogelijk?

Help je mee?

Werk je in het onderwijs? Vul de vragenlijst in en krijg als eerste inzicht in onze bevindingen. Meedoen kan tot 29 mei. Het invullen van de vragenlijst duurt minder dan 10 minuten.

[1] Ze baseren zich op een artikel van McKinsey [Sneader, K. & Singhal, S. (2020). Beyond coronavirus: The path to the next normal. Maart, 2020.

Meer informatie? Neem gerust contact op