Naar een duurzame economie; hoe we lerend uit de corona-crisis kunnen komen

Blog naar een duurzame economie

18 juni 2020

Blog door Huub Dekkers

Doel: verduurzaming van de post-corona economie

Het onlangs gepresenteerde herstelplan van de Europese Commissie om de gevolgen van de coronacrisis op een positieve manier om te buigen naar een duurzame economie, focust op technologische oplossingen en innovaties. Doel is om een economie te realiseren waarbij mensen op een duurzame manier gaan consumeren – alle mensen en niet enkel een kleine, bevoorrechte groep. We hebben het dan over zaken als het gebruiken van schone energie, het creëren van een duurzamere voedselketen en het herstellen van de biodiversiteit in onze natuur. Om op al deze terreinen vooruitgang te boeken, zet de Europese Commissie krachtig in op investeringen die innovatie en technologische vooruitgang mogelijk moeten maken en/of versnellen.

Investeren in de mensen als basis voor innovatie

In een reactie op dit plan bepleit het Rathenau Instituut (RI) dat een focus op technologie alleen succesvol kan zijn wanneer er rekening wordt gehouden met de inwoners van, in dit geval, Europa. Het RI bedoelt hiermee dat er (onder andere) moet worden geïnvesteerd in het gedrag, de houding en opvattingen van mensen omdat zij uiteindelijk de technologische innovatie moeten dragen.

Het RI baseert zich op verschillende onderzoeken die laten zien dat technologische vernieuwing alleen werkt als rekening gehouden wordt met de mensen om wie het draait; de eindgebruikers en/of consumenten. De daadwerkelijke toepassing van technologie – zeker op grote schaal – lukt alleen wanneer daar een maatschappelijke basis voor is. Mensen moeten de technologie omarmen. Dat betekent dat ze het belang ervan in moeten zien en bereid zijn om hun gedrag aan te passen. Mensen moeten betrokken worden bij het proces om duurzaam te gaan consumeren. Daarom moet er geïnvesteerd worden in die mensen; in informatie en educatie. Educatie wordt door het RI expliciet genoemd als belangrijk middel om met name jonge mensen te leren wat duurzaam consumeren is en waarom dat belangrijk is.

Leren is de fundering

Ik denk dat het belang van leren terecht wordt genoemd als belangrijk middel om innovatie op grote schaal te realiseren. Het past ook in de taak van het onderwijs om niet alleen mensen te voorzien van waardevolle kennis en vaardigheden, maar ook om mensen te ontwikkelen op maatschappelijk gebied. Echter, ik denk ook dat de rol van leren nog veel groter moet zijn dan in het stuk wordt gesuggereerd, waarin met name wordt gericht op jonge kinderen. Breed inzetten op leren is de voorwaarde voor zowel de innovatie als de maatschappelijke investering.

We weten immers dat innovatie alleen maar kan plaatsvinden wanneer je als samenleving beschikt over mensen met de juiste kennis en vaardigheden. Zeker wanneer je op grote schaal wilt innoveren, betekent dit dat je moet zorgen dat mensen continu blijven leren om zo te beschikken over de juiste skills. We zagen dit ook toen we tijdens de crisis als samenleving de capaciteit van de IC-bedden moesten vergroten: niet de technologie was het probleem, maar wel het gebrek aan goed opgeleide mensen om de technologie toe te kunnen passen. Om succesvol te innoveren, heb je steeds mensen nodig die over de juiste kennis en vaardigheden beschikken. En dat kan alleen wanneer je zorgt voor een proces waarbinnen mensen zichzelf continu kunnen blijven ontwikkelen.

Conclusie

De twee processen die parallel moeten verlopen – het innovatieve en het maatschappelijke – kunnen enkel slagen wanneer vol wordt ingezet op de leerprocessen die ervoor zorgen dat mensen in staat zijn om de gewenste veranderingen te realiseren. Of dit nu gaat om de implementatie van technologische innovaties of om het ontwikkelen van de technologische innovaties zelf: al deze processen vragen om mensen die zelf mee ontwikkelen. Die mee kunnen bewegen met de vernieuwingen. Dat betekent dat er niet alleen aandacht moet worden besteed aan regulier onderwijs en dan in het bijzonder gericht op jonge mensen. Er moet op de volle breedte worden ingezet om een systeem te bouwen waarbinnen alle mensen, jong en oud, zich een leven lang kunnen blijven ontwikkelen. En niet alleen een kleine, bevoorrechte groep.

Neem contact op voor meer informatie