Hebben we meer vrouwen nodig aan de ontwerptafel?

18 juni 2020

Hoe vrouwelijke studentes Biomedical Engineering het gezondheidszorgsysteem van Ethiopië veranderen

Caroline Criado Perez schrijft in haar prijswinnende boek ‘onzichtbare vrouwen’ over het stelselmatig negeren van vrouwen in data, uitvindingen en technologie. Denk hierbij aan de gezondheidsapp van Apple die in 2014 gelanceerd werd. Je kunt alles over je lichamelijke gezondheid bijhouden: je slaap, dieet, hartslag, gewicht, bloeddruk, hoeveel je drinkt etc. Toch vergat Apple een belangrijk element van het vrouwelijke lichaam. Vrouwen konden in de eerste versie van deze app hun menstruatiecyclus niet bijhouden, ook al is dit onderdeel gemakkelijk mee te nemen in de app.[1] Zo’n essentieel onderdeel vergat Apple natuurlijk niet met opzet, de mannelijke bedenkers aan de ontwerptafel hadden er simpelweg niet aan gedacht.

Dit voorbeeld laat zien hoe belangrijk het is om zowel mannen als vrouwen aan de ontwerptafel te hebben zitten. Zeker wanneer we het hebben over de gezondheidszorg en bijbehorende innovatieve en technologische ontwikkelingen mag de helft van de bevolkingsgroep van deze aarde niet onbewust vergeten worden.

Vrouwen worden opgeleid als biomedische ingenieurs door de Jimma Technical University, Ethiopië

 In Ethiopië zette de Jimma Technical University in 2010 de allereerste Biomedical Engineering opleiding van het land op. Het Ministerie van Gezondheid spoorde de universiteit aan deze opleiding te starten, aangezien er tot op dat moment geen vakmensen in Ethiopië waren die de benodigde medische apparatuur voor ziekenhuizen en gezondheidscentra konden ontwikkelen. Tijdens de beginjaren van de opleiding werden technische docenten omgeschoold naar biomedische engineering specialisten en werden de eerste curricula en het eerste lesmateriaal ontwikkeld. Vervolgens lag er een grote focus op het binnenhalen en behouden van vrouwelijke studenten. Van alle studenten die momenteel staan ingeschreven aan de Biomedical Engineering opleiding is 52% vrouw. Dit is een hoog percentage, zeker wanneer we dit vergelijken met andere technische studies in Ethiopië waar vrouwen over het algemeen ondervertegenwoordigd zijn. De Jimma Technical University is zich bewust van het belang van zowel mannelijke als vrouwelijke biomedische ingenieurs, zeker voor een sector die zich dient te focussen op mensen in al hun diversiteit.

Studentes van Jimma Technical University ontwikkelen een prototype om bevallingen veiliger te laten verlopen

Het is zeker niet het geval dat alleen vrouwelijke biomedische ingenieurs zich inzetten voor het verbeteren van de gezondheidszorg dat recht doet aan het vrouwelijke lichaam. Maar het is wel zo dat we deze vrouwelijke biomedische ingenieurs nodig hebben om niet dezelfde fout als Apple te begaan. Om aan behoeften van álle toekomstige patiënten te kunnen voldoen, moeten de mensen aan de ontwerptafel zo representatief mogelijk zijn aan de samenleving.

Een zeer relevant thema vinden we, zeker als we kijken naar de cijfers van moedersterfte in het Ethiopië. Hoewel de World Health Organisation (WHO, 2019) aangeeft dat de moedersterfte in Ethiopië de laatste jaren significant is gedaald, moeten er nog steeds stappen worden gemaakt. Waar in het begin van deze eeuw nog 30.000 moeders stierven tijdens de bevalling, zijn dat er in 2017 nog 14.000.[2] Deze daling van meer dan 50% is goed nieuws, maar Ethiopië behoort nog steeds tot de landen met de hoogste moedersterfte.[3] Volgens het Ethiopische Ministerie van Gezondheid kan dit verder worden teruggedrongen middels interventies zoals verbetering van de kwaliteit van gezondheidszorg voor moeders en spoedeisende verloskundige zorg, zeker in de meer rurale gebieden van Ethiopië.[4] En dit is precies waar studentes Biomedical Engineering van de Jimma Technical University aan trachten bij te dragen.

Vijf vrouwelijke studenten hebben onderzoek gedaan naar wat er nodig is in de zorg voor vrouwen tijdens een bevalling. Zij hebben een prototype ontwikkeld om de zorg voor moeders tijdens de bevalling te verbeteren. Een klein, licht, gemakkelijk hanteerbaar en goedkoop apparaat waarmee verloskundigen de stimulatie van de baarmoeder kunnen meten. Dit meten gebeurt momenteel veelal handmatig, waarbij verloskundigen hun handen en een stopwatch gebruiken tijdens een bevalling die wel acht uur lang kan duren. Dit is handmatig eigenlijk niet uitvoerbaar of wenselijk. Het AIMD apparaat kan hier verandering in brengen. De studentes zullen de komende tijd hun prototype verder testen en ontwikkelen, een business case schrijven en het apparaat op de markt brengen.

Soortgelijke apparaten bestaan wel en worden vanuit het buitenland naar Ethiopië gehaald. Deze zijn ontzettend duur, onnodig complex en zwaar. Deze apparaten zijn niet geschikt voor gebruik in de gezondheidscentra in de meer rurale gebieden van Ethiopië. Als vrouwen willen wij goede zorg ontvangen als we later zelf moeder worden, daarom vonden we het belangrijk om dit apparaat te ontwikkelen. Het is voor alle moeders van Ethiopië.

Mestawet Bogale, studente

Het Nuffic NICHE project geïmplementeerd door CINOP en partners

Het AIMD prototype is ontwikkeld door de Biomedical Engineering studentes binnen het ‘incubatie centrum’ van de Jimma Technological University. De ontwikkeling van dit incubatie centrum is uitgevoerd door een samenwerkingsverband binnen het NICHE-project, met het doel studenten de kans te geven prototypes te ontwikkelen en met begeleiding van docenten een start-up bedrijf te beginnen om deze prototypes daadwerkelijk op de Ethiopische markt te brengen.

Het NICHE project werd gefinancierd door het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken, gecoördineerd door Nuffic en uitgevoerd door CINOP in samenwerking met de University of Cape Town (Zuid-Afrika), University of Oulo (Finland), Tampere University of Technology (Finland) en Philips Health. Naast het ontwikkelen van het incubatie centrum bestond het NICHE project o.a. uit het versterken van twee masteropleidingen, het trainen van docenten en het aanschaffen van biomedische apparatuur voor de lessen.

[1] https://www.nrc.nl/nieuws/2019/11/29/vrouwen-bestaan-of-ze-nu-moeilijk-zijn-of-niet-a3982159

[2] https://www.who.int/gho/maternal_health/countries/eth.pdf

[3] https://ourworldindata.org/maternal-mortality

[4] http://www.moh.gov.et/ejcc/en/mch

Neem contact op voor meer informatie

Gerelateerde artikelen

Waarde en impact van het onderwijs als wapen in de strijd tegen voedseltekorten in Mali

Hoe lokale uitvindingen in medische apparatuur de Ethiopische gezondheidszorg verbeteren

CINOP ondersteunt UNESCO UNEVOC bij onderzoek naar gendergelijkheid in beroepsonderwijs